Demir Nedir?

Demir, kırmızı kan hücrelerinin vücuda oksijen taşımasını sağlayan ve büyük bir kısmı hemoglobin, miyoglobin pigmentlerinde bulunan bir mineraldir. Hemoglobin vücuttaki demirin üçte ikisini temsil eder. Vücudun içerdiği demir miktarı 4-5 gram dolaylarındadır; yani bu miktarın üçte ikisi kanda bulunuyor. Hemoglobin kırmızı kan hücrelerimize rengini veren bir protein, miyoglobin ise kaslarımızın yapısında bulunan demir ve oksijen bağlayıcı bir proteindir. Geriye kalan demir mineralinin vücudumuzda bulunduğu yerler ise karaciğer, dalak ve kemik iliğindeki depolardır. Günlük diyette yer alan bu element pek çok enzimin yapısında da yer almaktadır.

Günlük Demir İhtiyacı

Günlük demir ihtiyacı 7-12 aylık bebeklerde 11 mg/gün, 1-3 yaş arasında 7 mg/gün, 19-50 yaş erkeklerde 8 mg/gün, kadınlarda 18 mg/gün ve emzirme 9-100 mg/gün‘dür. Bir bireyde bulunan total demir miktarı sadece vücut ağırlığına değil aynı zamanda yaş, cinsiyet, gebelik ve büyüme gibi fizyolojik faktörlere bağlı olarak değişmektedir.

Demirin Vücudumuzdaki Görevleri

Daha öncede bahsedildiği gibi, demir hemoglobinin yapısında yer almaktadır. Bu sayede akciğerlerden hücrelere oksijen ve hücrelerden akciğere karbondioksit taşımasını sağlar. Demir ayrıca bağışıklık sistemi ve bilişsel performans içinde gereklidir.

Demir İçeren Besinler
  • Karaciğer: 100 gramda yaklaşık 8-10 mg içerir.

  • Kırmızı Et: 100 gramda yaklaşık 2-2,5 mg içerir.

  • Kümes Hayvanları: 100 gramda yaklaşık 1-1,2 mg içerir.

  • Yeşil Yapraklı Sebzeler: 100 gramda yaklaşık 2,7 mg bitkisel kaynaklı demir içerir.

  • Balık: 100 gramda yaklaşık 1,7-2 mg içerir.

  • Kuru baklagiller

  • Kuruyemişler

  • Taze ve Kuru Meyveler

  • Yumurta

  • Pekmez

Demir Eksikliğinin Başlıca Nedenleri
  • Diyette demir içeriği az veya hiç olmayan gıdaların tüketilmesi

  • Vejetaryen diyet uygulamak

  • Bağırsak hastalıkları nedeniyle bağırsaklardan demir emiliminin az olması

  • Çeşitli sebeplerle kan kaybı (kadınlarda erkeklere göre günlük alımın fazla olmasının sebeplerinden de biridir.)

  • Gebelik veya aşırı spor yapılması nedeniyle demir ihtiyacının normalin üstünde olması

  • Diyaliz hastaları

  • A vitamini eksikliği

Demir Eksikliği Anemisi ve Belirtileri

Demir, insan vücudunda üretilmediği için günlük demir ihtiyacı besinlerden karşılanmalıdır. Peki vücuda yeterli miktarda demir alındığında neler olur? Önce vücudumuz karaciğer, dalak ve kemik iliği gibi organlarda depolanan demiri (ferritin) kullanır. Depoların da tükenmesiyle birlikte, vücudumuz demir eksikliğine dayalı çeşitli belirtiler göstermeye başlar. Bunlardan bazıları;

  • Soluk cilt rengi

  • Halsizlik ve çabuk yorulma

  • Dikkat dağınıklığı ve odaklanamama

  • Unutkanlık

  • Baş dönmesi-göz kararması

  • Nefes darlığı iştahsızlık

  • Üşüme

  • Tırnaklarda kolay kırılma

  • Saç dökülmesi

  • Dudaklarda çatlama

  • Bebek ve çocuklarda bağışıklık sisteminin zayıflaması


Kaynakça:

  1. Demir Minerali (gidabilgi.com)

17 views0 comments

Recent Posts

See All